در شرایطی که تنشهای منطقهای و جهانی، مسیرهای هوایی بینالمللی را با اختلال مواجه کرده و زنجیره تأمین دارو را در ایران به چالش کشیده است، نگاهی عمیقتر به روابط با چین میتواند راهگشای بسیاری از مشکلات باشد. وابستگی صرف به مسیرهای هوایی برای واردات دارو، به ویژه از اروپا، خطرات جدی را به همراه دارد؛ چرا که با کوچکترین ناآرامی، پروازها لغو شده و دسترسی به داروهای حیاتی با وقفهای بحرانی روبرو میشود.
مزایای بینظیر همکاری با چین در تأمین دارو:
چین به دلایل متعددی، از جمله تنوع و امنیت مسیرهای حملونقل، به شریک راهبردی اول ایران در حوزه دارویی تبدیل شده است. این مزایا عبارتند از:
1. تنوع و امنیت مسیرهای حمل: برخلاف مسیرهای هوایی شکننده، چین از طریق کریدورهای متعدد زمینی و ریلی در آسیای مرکزی، امکان انتقال پایدار دارو را فراهم میکند. این مسیرها حتی در زمان جنگ یا تشدید تنشهای سیاسی، بدون وقفه به فعالیت خود ادامه میدهند، تجربهای که در طول جنگ ۱۲ روزه گذشته، برتری چین را در مقایسه با کشورهای اروپایی ثابت کرد.
2. ایجاد کریدور زمینی پایدار: با تمرکز بر مبادلات دارویی با چین، میتوان وابستگی از حمل هوایی را کاهش داده و به سمت یک مدل ترکیبی (زمینی-ریلی) حرکت کرد. این مسیرهای ریلی، به ویژه با عبور از کشورهای همسو، یک کریدور امن و اثباتشده برای انتقال محمولههای دارویی حیاتی ایجاد میکنند؛ مزیتی که هیچ کشور اروپایی قادر به ارائه آن نیست.
3. سهولت در پرداخت هزینهها: تعاملات گسترده تجاری ایران و چین، سازوکارهای مالی مانند تهاتر، تسویه یوآنی و پیمانهای دوجانبه را فعال کرده است. این سازوکارها، برخلاف تحریمهای بانکی اروپا، سرعت و امنیت پرداختهای دارویی را تضمین میکنند.
فراتر از تأمین دارو: انتقال فناوری و تولید مشترک
همکاری با چین تنها به واردات دارو محدود نمیشود. ظرفیت بالای صنعت داروسازی چین و تنوع محصولات آن، فرصت بینظیری برای انتقال فناوری، دانش فنی و حتی راهاندازی خطوط تولید مشترک در ایران فراهم میآورد. این امر در میانمدت میتواند وابستگی ایران را به واردات به حداقل برساند.
راهبرد تأمین داروی ایران نباید صرفاً بر حمل هوایی و مبادی اروپایی متکی باشد. اولویت دادن به چین به عنوان شریک راهبردی، با بهرهمندی از کریدورهای زمینی و ریلی پایدار، تحولی اساسی در امنیت زنجیره تأمین داروی کشور ایجاد خواهد کرد. مسیر زمینی با چین، نه تنها یک گزینه جایگزین، بلکه مسیر اصلی و امن تأمین دارو در شرایط بحرانی آینده خواهد بود.