وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تأکید بر حساسیت موضوع ارز دارو و تجهیزات پزشکی، نسبت به پیامدهای احتمالی هرگونه تغییر ناهماهنگ در این حوزه هشدار داد و خواستار اصلاح ساختارهای اقتصادی، اجرای دقیق پروتکلهای درمانی و مدیریت علمی منابع در نظام سلامت کشور شد.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که بازار دارو و تجهیزات پزشکی با چالشهایی مانند افزایش هزینهها، بدهی انباشته، ورود فناوریهای غیرضروری و فشار معیشتی بر بیماران مواجه است.
مدیریت شرایط بحرانی با شرایط عادی تفاوت دارد
به گفته وزیر بهداشت، نظام سلامت کشور در شرایط اضطراری مانند دوران جنگ، حوادث گسترده یا تأمین دارو در مناسبتهایی نظیر اربعین، توانسته با بسیج منابع و مدیریت جهادی نیازهای درمانی را بهموقع پاسخ دهد.
اما اداره شرایط عادی، نیازمند برنامهریزی ساختارمند، تصمیمگیری مبتنی بر شواهد و سیاستگذاری پایدار است؛ موضوعی که در حوزه تجهیزات پزشکی اهمیت دوچندان دارد.
نقش کلیدی زنجیره تجویز، نظارت و توزیع
ظفرقندی بر ضرورت هماهنگی سه ضلع اصلی نظام سلامت تأکید کرد:
- پزشکان و تجویزکنندگان خدمات درمانی
- نهادهای رگولاتوری و نظارتی مانند سازمان غذا و دارو
- شبکه توزیع شامل داروخانهها و مراکز درمانی
- و در نهایت مردم بهعنوان مصرفکننده نهایی
عدم هماهنگی در این زنجیره میتواند منجر به تجویزهای غیرضروری، تقاضای القایی و بازارسازی غیرواقعی در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی شود.
پروتکلهای درمانی؛ راهکار کنترل هزینهها
وزیر بهداشت با اشاره به تجربه کشورهای موفق در مدیریت اقتصاد سلامت، اعلام کرد که بدون استقرار راهنماهای بالینی (Clinical Guidelines) و نظام ارجاع مؤثر، کنترل هزینهها امکانپذیر نیست.
در بسیاری از کشورها، انجام خدمات پاراکلینیکی یا استفاده از تجهیزات پزشکی خارج از پروتکلهای مصوب، مجاز نیست و همین موضوع نقش مهمی در صرفهجویی منابع ایفا میکند.
هزینههای سنگین دارو و تجهیزات خاص
بر اساس اعلام وزیر بهداشت، در برخی موارد سالانه بیش از چهار هزار میلیارد تومان صرف تأمین یک قلم دارو یا تجهیز پزشکی میشود، در حالی که معیارهای سختگیرانه و شفافی برای تعیین بیماران واجد شرایط مصرف آن وجود ندارد.
این مسئله فشار قابلتوجهی بر منابع عمومی و بیمهها وارد میکند.
لزوم نظارت علمی بر ورود فناوریهای پزشکی
یکی از نکات مهم مطرحشده، ورود تجهیزات و فناوریهای پزشکی بدون پشتوانه علمی کافی است.
تجربههای بینالمللی نشان دادهاند برخی فناوریها پس از سالها مصرف و تبلیغ، در مطالعات علمی بیاثر یا حتی مضر شناخته شدهاند.
بنابراین، ارزیابی علمی دقیق پیش از ورود تجهیزات پزشکی به بازار، ضرورتی اجتنابناپذیر است.
چالش بدهیها و تأمین ارز تجهیزات پزشکی
وزیر بهداشت از انباشت بدهیهای سنگین در حوزه سلامت خبر داد و اعلام کرد بدهی سازمان تأمین اجتماعی به حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
در همین راستا، با هماهنگی دولت و سایر نهادها، مجوز انتشار اوراق برای تسویه بخشی از بدهی دانشگاههای علوم پزشکی صادر شده و مذاکراتی نیز با بانک مرکزی برای تسهیل تأمین و انتقال ارز دارو و تجهیزات پزشکی انجام شده است.
هشدار جدی درباره تغییر ارز دارو و تجهیزات پزشکی
یکی از مهمترین محورهای این سخنان، موضوع ارز ترجیحی دارو و تجهیزات پزشکی بود.
به گفته وزیر بهداشت، هرگونه تغییر در نرخ ارز باید بهگونهای مدیریت شود که مابهالتفاوت آن بهطور کامل برای حمایت از مردم جبران شود.
در غیر این صورت، فشار اقتصادی و پیامدهای اجتماعی قابلتوجهی به دنبال خواهد داشت.
راهکار عبور از چالشهای حوزه تجهیزات پزشکی
بر اساس تأکید وزیر بهداشت، عبور از چالشهای فعلی نیازمند اقدامات زیر است:
- استقرار انضباط علمی در تجویز دارو و تجهیزات پزشکی
- تدوین و اجرای پروتکلهای تخصصی، بهویژه در حوزه آنتیبیوتیکها
- تقویت نظام ارجاع
- مدیریت شفاف منابع مالی
- جلوگیری از تحمیل هزینههای پیشبینیناپذیر به بیماران
اصلاح ساختار اقتصاد دارو و تجهیزات پزشکی، در نهایت میتواند بهرهوری نظام سلامت را افزایش داده و فشار مالی درمان را از دوش مردم کاهش دهد.