زنگ خطر محدودیت خدمات درمانی در مشهد؛ بدهی بیمهها و بحران تأمین تجهیزات پزشکی
افزایش بدهی بیمهها به دانشگاههای علوم پزشکی و بهتبع آن، بدهی دانشگاهها به شرکتهای تأمینکننده تجهیزات پزشکی، به یکی از چالشهای جدی نظام سلامت کشور تبدیل شده است. این بحران که اکنون در مشهد به مرحله هشدار رسیده، میتواند در صورت تداوم، منجر به محدودیت یا تأخیر در ارائه خدمات درمانی شود؛ موضوعی که مستقیماً با سلامت و جان بیماران در ارتباط است.
زنجیره بدهی؛ از بیمهها تا شرکتهای تجهیزات پزشکی
بر اساس گزارشهای رسمی، بیمهها به دانشگاه علوم پزشکی مشهد بدهکار هستند و این دانشگاه نیز به شرکتهای تجهیزات پزشکی و تأمینکنندگان ملزومات درمانی بدهی انباشته دارد. نتیجه این چرخه معیوب، کاهش توان مالی شرکتهای تجهیزات پزشکی و در مواردی، خودداری آنها از تأمین اقلام موردنیاز بیمارستانهاست.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد هشدار داده است که ادامه این روند ممکن است به توقف یا محدودیت برخی خدمات درمانی در بیمارستانهای بزرگ این شهر منجر شود.
بیمارستانهای مرجع در معرض فشار جدی
به گفته مسئولان دانشگاه علوم پزشکی مشهد، بیمارستانهایی مانند امام رضا (ع)، قائم (عج) و شهید هاشمینژاد که بار اصلی مراجعات درمانی شرق کشور را به دوش میکشند، بیش از سایر مراکز تحت تأثیر این بحران قرار گرفتهاند.
مشهد بهعنوان قطب درمانی شرق ایران، علاوه بر جمعیت ساکن، میزبان بیماران بسیاری از استانهای همجوار، زائران و مسافران است؛ مسئلهای که هزینههای درمانی این شهر را بهمراتب افزایش میدهد.
فرسودگی تجهیزات پزشکی؛ بحران پنهان بیمارستانها
یکی از پیامدهای جدی کمبود منابع مالی، فرسودگی تجهیزات پزشکی است. طبق اعلام مدیر امور بیمارستانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد:
- حدود ۱۰ درصد تجهیزات بیمارستانی نیاز فوری به جایگزینی دارند
- نزدیک به ۳۰ درصد تجهیزات قابلیت ارتقا و بهروزرسانی دارند
- بسیاری از دستگاهها بیش از ۸ سال است که بهطور مداوم استفاده میشوند
در شرایطی که هزینه نگهداشت و سرویس تجهیزات هایتک پزشکی حدود یکسوم قیمت دستگاه برآورد میشود، نبود نقدینگی، انجام تعمیرات دورهای و ارتقا را با مشکل مواجه کرده است.
آیا خدمات درمانی متوقف میشود؟
مسئولان تأکید دارند که توقف کامل خدمات درمانی در دستور کار نیست؛ چراکه چنین اتفاقی به فروپاشی نظام سلامت منجر خواهد شد.
با این حال، در صورت ادامه وضعیت فعلی، احتمال:
- محدودیت در راهاندازی تجهیزات جدید
- تأخیر در برخی خدمات تشخیصی و درمانی
- استفاده طولانیتر از تجهیزات قدیمی
وجود دارد.
در مواقع اضطراری، بیمارستانها ناچار به استفاده از نظام ارجاع میشوند؛ یعنی بیمار به مرکزی دیگر منتقل شده یا دستگاه به بالین بیمار آورده میشود که این روند میتواند زمان درمان را افزایش دهد.
واقعیت بازار تجهیزات پزشکی؛ کمبود کالا یا کمبود نقدینگی؟
برخلاف تصور عمومی، فعالان بازار تجهیزات پزشکی اعلام کردهاند که مشکل اصلی، کمبود تجهیزات نیست، بلکه نبود نقدینگی و تأخیر طولانی در پرداخت مطالبات است.
به گفته فروشندگان تجهیزات پزشکی، فاصله زمانی تحویل کالا تا دریافت وجه از مراکز درمانی، گاه ۱۲ تا ۱۸ ماه به طول میانجامد. در صورت تداوم این شرایط، ذخایر شرکتهای تأمینکننده کاهش یافته و زنجیره تأمین تجهیزات پزشکی دچار اختلال میشود.
آمار بدهی بیمهها به دانشگاه علوم پزشکی مشهد
بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده:
- بدهی بیمه سلامت: حدود ۳,۲۰۰ میلیارد تومان
- بدهی بیمه تأمین اجتماعی: حدود ۱,۲۰۰ میلیارد تومان
- سایر بیمهها (از جمله نیروهای مسلح): مبالغ قابلتوجه
مجموع مطالبات دانشگاه علوم پزشکی مشهد از بیمهها به حدود ۴.۵ هزار میلیارد تومان رسیده است.
راهکارهای پیشنهادی برای عبور از بحران
کارشناسان حوزه سلامت و تجهیزات پزشکی، راهکارهای زیر را برای کاهش اثرات این بحران پیشنهاد میکنند:
- تسریع در پرداخت مطالبات دانشگاهها توسط بیمهها
- تخصیص هدفمند منابع به تجهیزات حیاتی بیمارستانی
- تقویت نظام ارجاع برای کاهش هزینههای غیرضروری
- راهاندازی کمیتههای بهرهوری و مدیریت هزینه
- حمایت ویژه از مراکز درمانی شهرهای قطب درمانی مانند مشهد
بحران بدهی بیمهها و تأمین مالی تجهیزات پزشکی، دیگر یک مسئله اداری یا مالی صرف نیست؛ بلکه به چالشی تبدیل شده که مستقیماً کیفیت خدمات درمانی و ایمنی بیماران را تهدید میکند.
حل این مسئله نیازمند تصمیمگیری فوری، هماهنگی بین نهادهای بیمهگر، وزارت بهداشت و تأمینکنندگان تجهیزات پزشکی است؛ در غیر این صورت، زنگ خطر محدودیت خدمات درمانی جدیتر از گذشته به صدا درخواهد آمد.